Список материалов
ҠАТЫ ФАЙҘАЛЫ ҠАҘЫЛМАЛАР ЯТҠЫЛЫҠТАРЫН ҮҘЛӘШТЕРЕҮ
ҠАТЫ ФАЙҘАЛЫ ҠАҘЫЛМАЛАР ЯТҠЫЛЫҠТАРЫН ҮҘЛӘШТЕРЕҮ, Ер аҫтынан мәғдәнле файҙалы ҡаҙылмалар (ФҠ), металл булмаған файҙалы ҡаҙылмалар, яна торған ҡаты ФҠ (күмер, торф) сығарыу...
ҠАТЫ ЯҒЫУЛЫҠ
ҠАТЫ ЯҒЫУЛЫҠ, янған ваҡытта ҙур күләмдә йылылыҡ бүлеп сығарыусы, энергия сығанағы сифатында ҡулланылыусы янар углеродлы матдә. Сығышы б‑са тәбиғи (нигеҙҙә, каустобиолиттар...
ҠАТЫ ЯҒЫУЛЫҠ ХИМИЯҺЫ
ҠАТЫ ЯҒЫУЛЫҠ ХИМИЯҺЫ, ҡаты яғыулыҡтың килеп сығышын, составын, төҙөлөшөн, үҙенсәлектәрен, эшкәртеү ысулдарын (механик, термик, химик) һәм ҡулланылышын өйрәнеүсе фән....
ҠАТЫҠ
ҠАТЫҠ, ойотҡан, башҡорт аш-һыуының традицион һөт аҙығы. Евразияның күп халыҡтарында осрай. Башҡорттар Ҡ. ҡуйы йәки айыртылған һөттән эшләй; һөттө ҡайнаталар, һыуыталар...
ҠАТЫН-ҠЫҘҘАР СОЮЗЫ
ҠАТЫН-ҠЫҘҘАР СОЮЗЫ, республиканың ижт.-сәйәси, иҡт., соц. һәм мәҙәни тормошонда ҡатын-ҡыҙҙың ролен күтәреү, уның хеҙмәт һәм ижади ҡеүәтен арттырыу, ғаиләне нығытыу һәм...
ҠАТЫН-ҠЫҘҘАР ХӘРӘКӘТЕ
ҠАТЫН-ҠЫҘҘАР ХӘРӘКӘТЕ. Башҡортостанда 20 б. башында барлыҡҡа килә. Башта ирҙәр м‑н тиң хоҡуҡлылыҡ, ҡатын-ҡыҙҙарҙың иҡт., хоҡуҡи һәм соц. хәлен үҙгәртеү өсөн сығыш яһай....
ҠАУАРҘЫ, Ғафури р‑нындағы ауыл
ҠАУАРҘЫ, Ғафури р‑нындағы ауыл, Ҡауарҙы а/с үҙәге. Район үҙәгенән Т.‑Көнс. табан 61 км һәм Аҡкүл т. юл ст. 76 км алыҫлыҡта Ҡауарҙы й. (Еҙем й. ҡушылдығы) буйында урынлашҡан....
ҠАУҘЫ БАШЫ
ҠАУҘЫ БАШЫ, торна үләне (Erodium), яран һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 80‑дән ашыу төрө билдәле, Евразияның уртаса бүлкәтендә һәм Урта диңгеҙ буйында таралған....
ҠАУҘЫ ҺЫМАҠТАР
ҠАУҘЫ ҺЫМАҠТАР, оҙон сираҡлылар (Ciconiiformes), ҡоштар отряды. 6 ғаиләһе, 118 төрө билдәле. Башҡортостанда ҡауҙылар һәм селәндәр ғаиләләренә ҡараған 4 төрө осрай. Эре (ҡара...
ҠАУЫН-ҠАРБУЗ КУЛЬТУРАЛАРЫ
ҠАУЫН-ҠАРБУЗ КУЛЬТУРАЛАРЫ, аҙыҡ, мал аҙығы итеп ҡулланыу һәм техник маҡсаттарҙа үҫтерелгән ҡабаҡ һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлектәр. Ҡ.‑ҡ.к. ҡабаҡ, ҡарбуз, ҡауын...
ҠАФ ТАУЫ
ҠАФ ТАУЫ, башҡ. мифологияһында һәм фольклорында ер сигендәге бейек тау; яуыз йән эйәләре (аждаһа, бәрей, дейеү һ.б.) төйәге йәки кеше һәм яуыз көстәр донъяһы араһындағы...
ҠАҺАРМАН, Белорет р‑нындағы ауыл
ҠАҺАРМАН, Белорет р‑нындағы ауыл, Үҙән а/с ҡарай. Район үҙәгенән һәм Белорет т. юл ст. 52 км һәм К.‑Көнб. табан 64 км алыҫлыҡта Ағиҙел й. буйында урынлашҡан. Халҡы: 1900 й. –...
ҠАҺАРМАНОВ Нурулла Фәрит улы
ҠАҺАРМАНОВ Нурулла Фәрит улы [10.2.1928, БАССР‑ҙың Бәләбәй кантоны Ыҫлаҡ а. (БР‑ҙың Әлшәй р‑ны) — 9.10.1996, Өфө], тау инженеры. БР ФА‑ның мөхбир ағзаһы (1991), техник ф. д‑ры...
ҠАҺАРМАНОВА Баныу Латиф ҡыҙы
ҠАҺАРМАНОВА Баныу Латиф ҡыҙы (7.10.1973, БАССР‑ҙың Учалы р‑ны Озёрный ҡсб), журналист. БР‑ҙың атҡ. Матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙм-ре (2015). Журналистар союзы ағзаһы (2000). БДУ‑ны...
ҠАҺАРМАНОВА Рәзинә Дәүләт ҡыҙы
ҠАҺАРМАНОВА Рәзинә Дәүләт ҡыҙы [12.11.1931, БАССР‑ҙың Шишмә р‑ны Ҡашҡалаша а. (БР‑ҙың Благовар р‑ны)], актриса, театр эшмәкәре. РСФСР‑ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм‑ре (1982), БАССР‑ҙың...
ҠАШАЕВ Әнүәр Шакир улы
ҠАШАЕВ Әнүәр Шакир улы (22.3. 1949, БАССР‑ҙың Фёдоровка р‑ны Аҡбулат а.), рәссам. БР‑ҙың атҡ. рәссамы (2010). Рәссамдар союзы ағзаһы (1993). Өфө сәнғәт уч‑щеһын тамамлаған (1974;...
ҠАШАЕВ Венер Миңлевәзир улы
ҠАШАЕВ Венер Миңлевәзир улы (16.3.1974, Өфө), спортсы. Еңел атлетика б‑са Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1996). Бөтә Союз профсоюздар физкультура‑спорт йәмғиәтенең...
ҠАШҠА, Асҡын р‑нындағы ауыл
ҠАШҠА, Асҡын р‑нындағы ауыл, Ҡашҡа а/c үҙәге. Район үҙәгенән К.‑Көнс. 40 км һәм Чернушка т. юл ст. (Пермь крайы) К.‑Көнс. табан 147 км алыҫлыҡта Төй й. буйында урынлашҡан....
ҠАШҠАБАШ
ҠАШҠАБАШ, таҙбаш (Fulica atra), һыу тауыҡтары ғаиләһенә ҡараған ҡош. Евразияның урта бүлкәтендә, Төньяҡ Африкала, Австралияла таралған. Күсәр ҡош. Кәүҙә оҙонлоғо 36—38 см,...
ҠАШҠАҠ, Тәтешле р‑нындағы ауыл
ҠАШҠАҠ, Тәтешле р‑нындағы ауыл, Шулған а/с ҡарай. Район үҙәгенән К.‑Көнб. 47 км һәм Яңауыл т. юл ст. К.‑Көнс. табан 45 км алыҫлыҡта Миләшәр й. (Гәрә й. ҡушылдығы) буйында...
