Список материалов
АТАМАНОВКА, Ҡариҙел р‑нындағы ауыл
АТАМАНОВКА, Ҡариҙел р‑нындағы ауыл, Кирҙә а/с ҡарай; пристань. Район үҙәгенән К.‑Көнб. 85 км һәм Щучье Озеро т. юл ст. (Пермь крайы) К. табан 136 км алыҫлыҡта Өфө й. буйында,...
АТАМКҮЛ, Йәрмәкәй р‑нындағы ауыл
АТАМКҮЛ, Тауышлы, Йәрмәкәй р‑нындағы ауыл, Тарҡаҙы а/с ҡарай. Район үҙәгенән К.‑Көнб. 47 км һәм Абдулла т. юл ст. (Ырымбур өлк.) Т. табан 19 км алыҫлыҡта Тауышлы й. (Кама й....
АТАНОВА Людмила Петровна
АТАНОВА Людмила Петровна [21.2.1920, АСБР‑ҙың Үҫәргән кантоны Сабатар а. (Ырымбур өлк. Ҡыуандыҡ р‑ны) — 6.1.1994, Өфө], музыка белгесе, фольклорсы. Сәнғәт ф. канд. (1970). РФ‑тың...
АТАРША, Балаҡатай р‑нындағы ауыл
АТАРША, Балаҡатай р‑нындағы ауыл, Атарша а/с үҙәге. Район үҙәгенән К.‑Көнс. 14 км һәм Үңкерҙе т. юл ст. (Силәбе өлк.) К.‑Көнб. табан 50 км алыҫлыҡта Тәршә й. (Әй й. басс.)...
АТАУҘЫ, Әбйәлил р‑нындағы ауыл
АТАУҘЫ, Әбйәлил р‑нындағы ауыл, Йәнгел а/с ҡарай. Район үҙәгенән К.‑Көнс. 52 км һәм Магнитогорск т. юл ст. (Силәбе өлк.) К.‑Көнб. табан 60 км алыҫлыҡта Атауҙы күле буйында...
АТАУҘЫ, күл
АТАУҘЫ, Оло Ҡыҙыл й. басс. күл. Әбйәлил р‑ны Ишҡол а. көнсығышҡа табан 6,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Күл өҫтө майҙаны 8,3 км2, оҙонлоғо 4 км, уртаса киңлеге 2,1 км, уртаса...
АТАУЛЛИН Ринат Юмор улы
АТАУЛЛИН Ринат Юмор улы (23.1.1959, БАССР‑ҙың Әбйәлил районы Ташбулат а. — 17.1.2022, шунда уҡ), рәссам. БР‑ҙың атҡаҙанған рәссамы (2010). Рәссамдар союзы ағзаһы (1991). Магнитогорск...
АТАУЛЛИН Ринат Юмор улы
АТАУЛЛИН Ринат Юмор улы (23.1.1959, БАССР‑ҙың Әбйәлил районы Ташбулат а. — 17.1.2022, шунда уҡ), рәссам. БР‑ҙың атҡаҙанған рәссамы (2010). Рәссамдар союзы ағзаһы (1991). Магнитогорск...
АТАУТАМАҠ, Салауат р‑нындағы ауыл
АТАУТАМАҠ, Салауат р‑нындағы ауыл, Таймый а/с ҡарай. Район үҙәгенән Т.‑Көнб. 60 км һәм Кропачёво т. юл ст. (Силәбе өлк.) Т. табан 89 км алыҫлыҡта Атау й. (Йүрүҙән й. ҡушылдығы)...
АТЕИЗМ
АТЕИЗМ (грек. а... һәм theos — алла), дини хөрәфәттәрҙе һәм табыныуҙы инҡар итеүҙең һәм донъялағы йәшәйештең һәм кешенең үҙ аллы ҡиммәтен раҫлауҙың тарихи йәһәттән төрлө...
АТЕРОСКЛЕРОЗ
АТЕРОСКЛЕРОЗ (гр. athera — бутҡа һәм sklerosis — ҡатыу), артерияларҙың хроник ауырыуы. Аорта, аяҡ, мезентериаль, бөйөр (нефросклероз) артериялары, йөрәк, баш мейеһе тамырҙары...
АТИНГӘН, Хәйбулла р‑нындағы ауыл
АТИНГӘН, Урыҫ Атингәне, Хәйбулла р‑нындағы ауыл, Атингән а/с үҙәге. Район үҙәгенән Көнб. 24 км һәм Һары т. юл ст. (Ырымбур өлк.) Т. табан 80 км алыҫлыҡта Атингән й. (Таналыҡ й....
АТЙЕТӘР, Ҡырмыҫҡалы р‑нындағы ауыл
АТЙЕТӘР, Ҡырмыҫҡалы р‑нындағы ауыл, Атйетәр а/с үҙәге. Район үҙәгенән К.‑Көнб. 36 км һәм Шишмә т. юл ст. К.‑Көнс. табан 35 км алыҫлыҡта Асыяҙы й. (Өршәк й. ҡушылдығы) буйында...
АТЛАСОВ Хәбибрахман Ғабдрахман улы
АТЛАСОВ Хәбибрахман Ғабдрахман улы (14.1.1878, Ырымбур губ. ш. уҡ исемле өйәҙе Сәйет посады, хәҙ. Ырымбур өлк. Һаҡмар р‑ны Татар Ҡарғалыһы а. — 15.12.1949, Өфө), земство табибы,...
АТЛЫҒАС, Яңауыл р‑нындағы ауыл
АТЛЫҒАС, Яңауыл р‑нындағы ауыл, Ишбулды а/с ҡарай. Район үҙәгенән һәм Яңауыл т. юл ст. К. табан 25 км алыҫлыҡта Атлығас й. (Тере Танып й. басс.) буйында урынлашҡан. Халҡы:...
АТМОСФЕРА БАҪЫМЫ
АТМОСФЕРА БАҪЫМЫ, атмосфера тарафынан уның эсендәге предметтарға һәм Ер өҫтөнә яһалған баҫым. Атмосфераның һәр бер нөктәһендә өҫтәге һауаның ауырлығы м‑н билдәләнә,...
АТМОСФЕРА ФРОНТТАРЫ
АТМОСФЕРА ФРОНТТАРЫ, атмосфераның түбәнге ҡатламдарындағы (тропосфера) һалҡын һәм йылы һауа массалары араһындағы күсмә зоналар. А.ф. оҙонлоғо — бер нисә мең км, киңлеге —...
АТМОСФЕРА ЦИРКУЛЯЦИЯҺЫ
АТМОСФЕРА ЦИРКУЛЯЦИЯҺЫ, Ер өҫтөндә һауа әйләнеше. Дөйөм (атмосферала ҙур масштаблы һауа ағымдары йыйылмаһы) һәм урындағы (бриздар, тау-үҙән елдәре һ.б.) А.ц. айыралар....
АТНАБАЕВ Әнғәм Ҡасим улы
АТНАБАЕВ Әнғәм Ҡасим улы [23.2.1928, БАССР‑ҙың Бөрө кантоны Иҫке Күрҙем а. (БР‑ҙың Тәтешле р‑ны) — 13.10.1999, Өфө], шағир, драматург. БР‑ҙың халыҡ шағиры (1997). РСФСР‑ҙың (1988)...
АТНАБАЕВА Зинира Ҡасим ҡыҙы
АТНАБАЕВА Зинира Ҡасим ҡыҙы [21.12.1934, БАССР‑ҙың Яңауыл р‑ны Иҫке Күрҙем а. (БР‑ҙың Тәтешле р‑ны) — 23.4.2013, Өфө], актриса. РФ‑тың халыҡ (1995), РСФСР‑ҙың атҡ. (1980), БАССР‑ҙың...
