Список материалов
МЕТАЛЛУРГИЯ БУЙЫНСА БЕЛЕМ БИРЕҮ
МЕТАЛЛУРГИЯ БУЙЫНСА БЕЛЕМ БИРЕҮ, металлургия өсөн инженерҙар, техниктар һәм квалификациялы эшселәр әҙерләү системаһы; техник белем биреү тармағы. Мәғариф тармағы...
МЕТАМОРФИЗМ
МЕТАМОРФИЗМ (гр. metamorphoomai — үҙгәрәм, әйләнәм), ер ҡабығында ултырма һәм магматик (ш. уҡ бер‑бер артлы метаморфик) тау тоҡомдарының үҙгәреше, т‑ра, баҫым һәм осоусан компоненттар...
МЕТАМОРФИЗМ ФАЦИЯЛАРЫ
МЕТАМОРФИЗМ ФАЦИЯЛАРЫ, метаморфик тау тоҡомдарындағы билдәле шарттарға (литостатик баҫымға, т‑раға, осоусан компоненттарҙың парциаль баҫымына һәм метаморфизмдың...
МЕШАЛКИН Николай Иванович
МЕШАЛКИН Николай Иванович (2.5.1907, Түбәнге Новгород губернаһы Починки а. — 12.10.1982, Октябрьский ҡ.), геолог. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1957). Б.В. һуғышында...
МИАСКИТ, тау тоҡомо
МИАСКИТ (Мейәс й. исеменән), һелте составлы интрузив магматик тау тоҡомо, нефелинлы сиениттың бер төрө. 70% калий‑натрийлы ялан шпатынан һәм плагиоклаздан, 20% нефелиндан...
МИНЕРАЛ
МИНЕРАЛ (лат. minera — мәғдән), Ерҙә һ.б. планеталарҙа физик‑химик процестар һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән, составы һәм үҙенсәлектәре бер булған тәбиғи есем, тау тоҡомдарының...
МИНЕРАЛОГИЯ
МИНЕРАЛОГИЯ (минерал һәм ...логия), минералдарҙың составын, үҙенсәлектәрен, төҙөлөшөн, барлыҡҡа килеү шарттарын һәм үҙгәрештәрен, ш. уҡ уларҙы яһалма синтезлау, практик...
МИНЕРАЛЬ ЛӘМДӘР
МИНЕРАЛЬ ЛӘМДӘР, с а п р о п е л д ә р, физик‑химик һәм биохимик процестар һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән күл, һаҙлыҡ, быуа һ.б. минераль һәм органик ултырмалары. Минераллашҡан...
МИНЕРАЛЬ РЕСУРСТАР
МИНЕРАЛЬ РЕСУРСТАР, төбәктең, илдең, континенттың, донъяның ер аҫтында файҙалы ҡаҙылма запастары йыйылмаһы, фәнни‑техник процесты иҫәпкә алып (эшкәртеү системаһының,...
МИНЕРАЛЬ ҺЫУ СЫҒАНАҠТАРЫ
МИНЕРАЛЬ ҺЫУ СЫҒАНАҠТАРЫ, минераль һыуҙарҙың тәбиғи инештәре. М.һ.с. минераль ләмдәрҙең барлыҡҡа килеүе м‑н бергә бара. Башҡортостандың Урал алдында М.һ.с. пермь, һирәгерәк...
МИНЕРАЛЬ ҺЫУ ЯТҠЫЛЫҠТАРЫ
МИНЕРАЛЬ ҺЫУ ЯТҠЫЛЫҠТАРЫ, гидравлик яҡтан бер‑береһенә бәйле булған ярыҡ‑юлаҡ системаларының һәм ҡатлам коллекторҙарының сикләнгән майҙанлы өлөштәре, уларҙың сиктәрендә...
МИНЕРАЛЬ ҺЫУҘАР
МИНЕРАЛЬ ҺЫУҘАР, составында биол. актив минераль компоненттарҙың күп булыуы м‑н характерланған һәм махсус физик‑химик үҙенсәлектәре (химик состав, т‑ра, радиоактивлыҡ...
МИНЙӘР СВИТАҺЫ
МИНЙӘР СВИТАҺЫ, өҫкө рифейҙың урындағы стратиграфик бүлексәһе. Минйәр ҡ. (Силәбе өлк.) янындағы Минйәр һәм Эҫем йй. үҙәнендә О.П.Горяинова айырып күрһәтә (1931). Ултырмалар...
МИРОЛЮБОВ Серафим Николаевич
МИРОЛЮБОВ Серафим Николаевич (23.12.1913, Тверь губ. Берново а. — 10.1.1998, Өфө), хужалыҡ эшмәкәре. БАССР‑ҙың атҡ. нефтсеһе (1975), СССР‑ҙың почётлы нефтсеһе (1976). ЛДУ‑ны тамамлағандан...
МИХАЙЛОВСКИЙ Николай Константинович
МИХАЙЛОВСКИЙ Николай Константинович (19.12.1903, Тверь губ. Матвеево а. — 19.1.1965, Мәскәү), инженер‑геолог. И.М.Губкин ис. Мәскәү нефть ин‑тын тамамлаған (1935). 1945—53 йй. “Туймазанефть”...
МОЛЧАНОВ Анатолий Александрович
МОЛЧАНОВ Анатолий Александрович (15.8.1938, Ташкент), геофизик. Техник ф. д‑ры (1974), проф. (1981). БАССР‑ҙың атҡ. фән һәм техника хеҙм‑ре (1979), почётлы геолог (1988), почётлы эколог...
МОРАҠ ДЕПРЕССИЯҺЫ
МОРАҠ ДЕПРЕССИЯҺЫ, Урал алды бөгөлөнөң көньяҡ өлөшөндәге ҙур кире тектоник структура. БР терр‑яһында төньяҡта Шихан-Ишембай биләненән алып (Ишембай ҡ. киңлеге) көньяҡ...
МОРОЗОВ Сергей Григорьевич
МОРОЗОВ Сергей Григорьевич (9.8. 1927, Вольск ҡ. — 18.1.1998, Мәскәү), геолог. Геол.‑минералогия ф. д‑ры (1977). Һарытау ун‑тын тамамлағандан һуң (1952) 1987 й. тиклем Башҡ‑н нефть ғилми‑тикшеренеү...
МОСТАЕВ Йәүҙәт Әхәт улы
МОСТАЕВ Йәүҙәт Әхәт улы (3.9. 1920, Стәрлетамаҡ ҡ. — 18.9.1999, Өфө), тау инженеры. Техник ф. д‑ры (1984). БАССР‑ҙың атҡ. нефтсеһе (1974), СССР‑ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1978), СССР‑ҙың...
МОСТАФИН Сабир Кәбир улы
МОСТАФИН Сабир Кәбир улы (31.3.1952, Фрунзе ҡ.), инженер‑геолог, эколог‑аудитор. Геология‑минералогия фәндәре докторы (1994). Журналистар союзы ағзаһы (2005). Ташкент университетын...
