Список материалов
ХАЙУАНДАРҘЫҢ ҺИРӘК ТӨРҘӘРЕ
ХАЙУАНДАРҘЫҢ ҺИРӘК ТӨРҘӘРЕ, юғалыу хәүефе аҫтында булған төрҙәр. Х.һ.т. хужалыҡта ҡулланыуҙан сығарыла, уларҙы аулау һәм үлтереү тыйыла, дәүләт һаҡлауына мохтаж булған...
ХАҠ ЯҺАЛЫШЫ
ХАҠ ЯҺАЛЫШЫ, тауар һәм хеҙмәт күрһәтеүгә хаҡтар формалашыуы процесы. Үҙәк, йәки дәүләт (тауар етештереү йәки хеҙмәт күрһәтеү сығымдарын иҫәпкә алып хаҡтар дәүләт органдары...
ХАҠАС ТЕЛЕ
ХАҠАС ТЕЛЕ, төрки телдәрҙең береһе (уйғыр төркөмө). Хаҡастарҙың милли теле, Хакасияның дәүләт телдәренең береһе. Шулай уҡ Красноярск крайында, Тыва Респ. таралған. Һөйләшеүселәр...
ХАЛДЕЕВА Галина Викторовна
ХАЛДЕЕВА Галина Викторовна (7.10. 1947, Белорус ССР-ы Хотиново а.), йырсы (меццо-сопрано). БР-ҙың халыҡ артисы (1992), БАССР-ҙың атҡ. артисы (1980). Мәскәү консерваторияһын тамамлағандан...
ХАЛИЗОВА Мария Ивановна
ХАЛИЗОВА Мария Ивановна [13.5. 1929, БАССР-ҙың Өфө кантоны Ленинский а. (БР-ҙың Иглин р-ны) — 8.4.2008, шунда уҡ], Соц. Хеҙмәт Геройы (1966). БАССР-ҙың иң яҡшы һауынсыһы (1957).1941 й.алып...
ХАЛИҠОВ Валерий Абдулхаҡ улы
ХАЛИҠОВ Валерий Абдулхаҡ улы (14.7.1950, Ишембай ҡ.), нейрохирург. Мед. ф. д-ры (1998), проф. (2002). РФ-тың (2008) һәм БР-ҙың (1992) атҡ. табибы. БДМИ-ны тамамлағандан һуң (1973) 1974 й. тиклем...
ХАЛИҠОВ Ғабдулхаҡ Әбйәлил улы
ХАЛИҠОВ Ғабдулхаҡ Әбйәлил улы [9.2.1931, БАССР-ҙың Красноусол р-ны Ҡормантау а. (БР-ҙың Ғафури р-ны) – 30.9.2007, Өфө], инженер-механик. БР ФА-ның мөхбир ағзаһы (1991), техник ф. д-ры...
ХАЛИҠОВ Мансур Хатип улы
ХАЛИҠОВ Мансур Хатип улы [20.12.1886, Өфө губ. Стәрлетамаҡ өйәҙе Оло Үтәш а. (БР-ҙың Ғафури р-ны) — 1934, Силәбе өлк.], дин әһеле һәм йәмәғәт эшмәкәре, БАССР Диниә назараты мөфтөйө (1921—23)....
ХАЛИҠОВ Мөхәмәтсабир Абдулхалиҡ улы
ХАЛИҠОВ Мөхәмәтсабир Абдулхалиҡ улы, С а б и р х ә ҙ р ә т [1854, Ырымбур губ. Стәрлетамаҡ өйәҙе Кесе Табын улусы (БР-ҙың Ғафури р-ны) Оло Үтәш а. — 1931, БАССР-ҙың Ғафури р-ны...
ХАЛИҠОВ Муллайән Дәүләтша улы
ХАЛИҠОВ Муллайән Дәүләтша улы [4.2.1894, Өфө губ. Бәләбәй өйәҙе Аҡтау а., хәҙ. БР-ҙың Бүздәк р-ны Иҫке Аҡтау а., — 27.9.1937, Мәскәү], Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре. “Мөхәмәҙиә”...
ХАЛИҠОВ Тимербулат Ғәләүетдин улы
ХАЛИҠОВ Тимербулат Ғәләүетдин улы [17.1.1917, Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Кинйәбулат а. (БР‑ҙың Ишембай районы) — 17.6.1958, шунда уҡ], Советтар Союзы Геройы (1944). Б.В. һуғышында...
ХАЛИҠОВ Тимербулат Ғәләүетдин улы
ХАЛИҠОВ Тимербулат Ғәләүетдин улы [17.1.1917, Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Кинйәбулат а. (БР‑ҙың Ишембай районы) — 17.6.1958, шунда уҡ], Советтар Союзы Геройы (1944). Б.В. һуғышында...
ХАЛИҠОВ Хәбибназар Һиҙиәт улы
ХАЛИҠОВ Хәбибназар Һиҙиәт улы [9.8.1918, Ырымбур губ. Орск өйәҙе Үрге Иҙрис а. (БР-ҙың Баймаҡ р-ны) — 2.1.1996, шунда уҡ], хужалыҡ эшмәкәре. Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. 1936— 79 йй. (өҙөклөк...
ХАЛИҠОВА Рәйсә Хәлил ҡыҙы
ХАЛИҠОВА Рәйсә Хәлил ҡыҙы (16.3.1934, Ҡаршы ҡ. — 14.9.2005, Өфө), тел белгесе. Филол. ф. д-ры (1992),проф.(1995). БАССР-ҙың атҡ. мәҙәниәт хеҙм-ре (1987). МДУ эргәһендәге Көнсығыш телдәр ин-тын...
ХАЛИУЛЛИН Юрий Михайлович
ХАЛИУЛЛИН Юрий Михайлович (10.8.1943, БАССР-ҙың Шаран р-ны Анисимова Поляна а.), инженер-механик. Контр-адмирал (1990). Техник ф. д-ры (1996), проф. (1998). РФ-тың атҡ. фән эшмәкәре (2002)....
ХАЛЦЕДОН, минерал
ХАЛЦЕДОН (гр. chalkedon), минерал, кварцтың микросүсле төҙөлөшө булған йәшерен кристаллы төрө, SiO2. Составына 97—99% SiO2, Fe3+, Mn һ.б. ҡушылмалар инә. Агрегаттары: һарҡыу бөрө һымаҡ,...
ХАЛЫҠ
ХАЛЫҠ, тарихи яҡтан ойошҡан, халыҡтың тәбиғи артыуы процесында өҙлөкһөҙ тулыланған, айырым терр-яла йәшәгән кешеләр төркөмө. Х. өсөн даими халыҡһаныныңғәмәли үҙгәреше,...
ХАЛЫҠ АЗАТЛЫҒЫ ПАРТИЯҺЫ
ХАЛЫҠ АЗАТЛЫҒЫ ПАРТИЯҺЫ, конституцион-демократик партия, к а д е т т а р, 1905—17 йй. Рәсәйҙә либераль партия. Окт. Ойоштороу съезында булдырыла (Мәскәү). Партия составына...
ХАЛЫҠ АРМИЯҺЫ
ХАЛЫҠ АРМИЯҺЫ, Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалары комитетының ҡораллы көстәре. 1918 й. 8 июнендә Бөтә Рәсәй Ойоштороу йыйылышы ағзалары ком-тының Баш штабы приказы...
ХАЛЫҠ АУЫҘ‑ТЕЛ ИЖАДЫ, ҡара: Фольклор
ХАЛЫҠ АУЫҘ‑ТЕЛ ИЖАДЫ, ҡара: Фольклор.
