Список материалов
ЙӨНТӘҪ КҮРӘН
ЙӨНТӘҪ КҮРӘН (Trichophorum), күрән һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. Яҡынса 10 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың һалҡын һәм уртаса өлкәләрендә, ш. уҡ субтропик һәм тропик...
ЙӨНТӘҪ БӘШМӘК
ЙӨНТӘҪ БӘШМӘК (Lactarius torminosus), базидиомицеттар класының һарыҡ бәшмәге һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған бәшмәк. Евразияла таралған. Эшләпәһенең диам. 4—13 см, яҫы, үҙәгендә батынҡы,...
ЙӨННӨ, Илеш р‑нындағы ауыл
ЙӨННӨ, Илеш р‑нындағы ауыл, Йөннө а/с ҡарай. Район үҙәгенән К. 5 км һәм Бүздәк т. юл ст. Т. табан 102 км алыҫлыҡта Баҙы й. буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 1311 кеше; 1920 —...
ЙӨКЛӨЛӨК ПАТОЛОГИЯҺЫ
ЙӨКЛӨЛӨК ПАТОЛОГИЯҺЫ, кеше һәм хайуандарҙа йөклөлөктөң нормаль барышын боҙоусы патологик хәлдәр һәм ауырыуҙар.
Кешенең Й.п. түбәндәге төрҙәре була: гестоз (ауырлы...
ЙӨКЛӨ КҮБӘЛӘК
ЙӨКЛӨ КҮБӘЛӘК (Ascalaphus macaronius), селтәр ҡанатлылар отрядының көндөҙгө күбәләктәр ғаиләһенә ҡараған бөжәк. Кавказ аръяғында, Көнбайыш Себер, Урта Азия, Ҡаҙағстан, Рәсәйҙең...
ЙӨКЛӘМӘЛӘР
ЙӨКЛӘМӘЛӘР, дәүләт йәки алпауыт файҙаһына халыҡ тарафынан башҡарылған мәжбүри эштәр. Рәсәйҙәге төп Й.: хәрби хеҙмәт (граждандарҙы хәрби хеҙмәткә йәлеп итеү; тәүҙә ул...
ЙӨК АВТОМОБИЛЕ
ЙӨК АВТОМОБИЛЕ, рельсһыҙ юлдар буйлап йөк һәм пассажирҙар ташый торған тәгәрмәсле транспорт машинаһы. Й.а. шассиҙан (йөрөү өлөшө һәм двигатель м‑н кабина) һәм кузов...
ЙӨЙӘК, Белорет р‑нындағы ауыл
ЙӨЙӘК, Белорет р‑нындағы ауыл, Йөйәк а/с үҙәге, т. юл станцияһы. Район үҙәгенән Т.‑Көнб. табан 150 км алыҫлыҡта Йөйәк й. (Инйәр й. ҡушылдығы) буйында урынлашҡан. Халҡы:...
ЙӨҘӨҮ
ЙӨҘӨҮ, спорт төрө, күкрәккә (ирекле стиль) йәки арҡаға ятып ҡолас ташлап йөҙөү (кроль), брасс, баттерфляй һ.б. ысулдар м‑н дистанцияларға (50—1500 м) йөҙөүҙе берләштерә....
ЙӨҘЛӘҮ ТАШТАРЫ
ЙӨҘЛӘҮ ТАШТАРЫ, декоратив үҙенсәлектәре булған тау тоҡомдары. Төрлөсә барлыҡҡа килгәндәр: магматик (гранит, сиенит, диорит, габбро, долерит, лабрадорит, туф, порфир...
ЙӨҘИМӘН, Ғафури р‑нындағы ауыл
ЙӨҘИМӘН, Ғафури р‑нындағы ауыл, Сәйетбаба а/с ҡарай. Район үҙәгенән Т.‑Көнс. 46 км һәм Аҡкүл т. юл ст. К.‑Көнс. табан 60 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 257 кеше;...
ЙӨҘ ҘӘ ҺИКҺӘН АЛТЫНСЫ ИНЖЕНЕР-САПЁРҘАР БРИГАДАҺЫ
ЙӨҘ ҘӘ ҺИКҺӘН АЛТЫНСЫ ИНЖЕНЕР‑САПЁРҘАР БРИГАДАҺЫ, 1942 й. окт. Камышин ҡ. янында 61‑се (1991 й. алып 237‑се) айырым инженер‑сапёрҙар бригадаһы булараҡ ойошторола, 1946 й....
ЙӨҘ ҘӘ УТЫҘ ДҮРТЕНСЕ УҠСЫЛАР БРИГАДАҺЫ
ЙӨҘ ҘӘ УТЫҘ ДҮРТЕНСЕ УҠСЫЛАР БРИГАДАҺЫ, 1943 й. ғин.—мартында оборона халыҡ комиссары урынбаҫары ген.‑полк. Е.А.Щаденко директиваһы б‑са БАССР‑ҙың Ҡандра (Ҡандра р‑ны)...
ЙӨҘ ҘӘ УН ӨСӨНСӨ КАВАЛЕРИЯ ДИВИЗИЯҺЫ
ЙӨҘ ҘӘ УН ӨСӨНСӨ КАВАЛЕРИЯ ДИВИЗИЯҺЫ, 1942 й. ғин.—мартында СССР Дәүләт оборона ком‑тының 1941 й. 13 нояб. ҡарары б‑са БАССР‑ҙың Благовещен р‑нында ойошторола. Дивизия...
ЙӨҘ ҘӘ ЕТМЕШЕНСЕ УҠСЫЛАР ДИВИЗИЯҺЫ
ЙӨҘ ҘӘ ЕТМЕШЕНСЕ УҠСЫЛАР ДИВИЗИЯҺЫ, 1939 й. Стәрлетамаҡ ҡ. ойошторола. Дивизия составында 361‑се, 422‑се, 717‑се уҡсылар, 512‑се гаубица‑артиллерия һәм 294‑се еңел артиллерия...
ЙӨҘ ҘӘ ЕГЕРМЕ ДҮРТЕНСЕ УҠСЫЛАР БРИГАДАҺЫ
ЙӨҘ ҘӘ ЕГЕРМЕ ДҮРТЕНСЕ УҠСЫЛАР БРИГАДАҺЫ, 1942 й. апр. Юғары Баш командалығы ставкаһының директиваһы б‑са БАССР‑ҙың Бәләбәй р‑ны Аксаков т. юл ст. ойошторола. Бригада...
ЙӨГӘМЕШ, Яңауыл р‑нындағы ауыл
ЙӨГӘМЕШ, Яңауыл р‑нындағы ауыл, Ямаҙы а/с ҡарай. Район үҙәгенән һәм Яңауыл т. юл ст. К.‑Көнс. табан 37 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 914 кеше; 1920 — 1029; 1939 — 840;...
ЙӨГӘМЕШ ҠАЛАСЫҒЫ
ЙӨГӘМЕШ ҠАЛАСЫҒЫ, 5—7 бб. ҡараған археологик ҡомартҡы. Яңауыл р‑ны Йөгәмеш а. көнсығышҡа табан 0,5 км алыҫлыҡта Ҡалатау түбәһендә урынлашҡан. 1967 й. Н.А.Мәжитов тарафынан...
ЙОФАР
ЙОФАР (Desmana moschata), бөжәк ашаусылар отрядының йофарҙар ғаиләһенә ҡараған имеҙеүсе. Европала таралған. Кәүҙә оҙонлоғо 18—21 см, ауырлығы 4,5 кг тиклем. Йөнө ҡуйы, йомшаҡ,...
ЙОСОФ
ЙОСОФ, Йосоп (?—1554), Нуғай Урҙаһы бейе (1549—54). Иҙеүкәй нәҫеленән. Кенәз Йосоповтар нәҫелен башлап ебәреүсе. 1530—40 йй. нураддин (Урҙала уң ҡанат хакимы). 1546 й. Сафагәрәйгә...
