Список материалов
КАШЕЛЕВСКИЙ Геннадий Исаакович
КАШЕЛЕВСКИЙ Геннадий Исаакович (23.5.1934, Брянск ҡ. — 10.2.2009, Өфө), конструктор. ӨАИ‑ны тамамлағандан һуң (1956) 20‑се почта йәшниге пр‑тиеһында эшләй. 1960—67 йй., 1979—2001 йй....
КАШАПОВА Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы
КАШАПОВА Ләлә Мөхәмәтдин ҡыҙы (22.8.1952, БАССР‑ҙың Өфө р‑ны Шаҡша станцияһы ҡсб, хәҙ. Өфө эсендә), педагог. Пед. ф. д‑ры (2007), проф. (2012). РФ‑тың халыҡ мәғарифы отличнигы (1995),...
КАШАПОВ Револьт Шәймөхәмәт улы
КАШАПОВ Револьт Шәймөхәмәт улы (24.10.1937, БАССР-ҙың Балтас р‑ны Иҫке Балтас а. — 2.7.2014, Өфө), географ. Геогр. ф. д‑ры (2009), проф. (1993). БР‑ҙың мәғариф отличнигы (2010). БДУ‑ны...
КАШАПОВ Иван Ибраһим улы
КАШАПОВ Иван Ибраһим улы (Уршат Кәшәфетдин улы; 2.9.1915, Өфө губ. Бөрө өйәҙе Ҡулай а. (БР‑ҙың Борай р‑ны) — 12.3.2005, Өфө, тыуған яғында ерләнгән), миномётсы, гвардия өлкән...
КАЧАЛКОВА Ольга Александровна
КАЧАЛКОВА Ольга Александровна (2.6.1979, БАССР‑ҙың Белорет р‑ны Инйәр ҡсб), спортсы. Йәйге биатлон б‑са Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1999). РОСТО спорт‑техник...
КАЦЕРИК Георгий Иванович
КАЦЕРИК Георгий Иванович (12.5.1934, Өфө), яҙыусы. Яҙыусылар союзы ағзаһы (1986). БДМИ‑ны тамамлағандан һуң (1959) респ. мед. учреждениеларында эшләй: 1960 й. алып Бөрйән р‑ны дауаханаһында...
КАУСТИК СОДА
КАУСТИК СОДА, каустик, натрий гидроксиды, натрий гидроокисы, зәһәр натр, NaOH. tиреү 328°С, tҡайнау 1390°С, тығыҙлығы 2130 кг/м3 булған гигроскопик аҡ кристалдар. Һыуҙа (күп...
КАТОЛИЦИЗМ
КАТОЛИЦИЗМ (гр. katholikos — дөйөм, төп, ғаләми), Католик сиркәүе, христианлыҡта төп йүнәлештәрҙең береһе. 1054 й. христиан сиркәүенең католик һәм православиеға бүленеүенән...
КАТКОВА Тамара Ларионовна
КАТКОВА Тамара Ларионовна (6.7.1937, БАССР‑ҙың Бөрө р‑ны Ҡуян а.), Соц. Хеҙмәт Геройы (1974). 1956 — 2001 йй. Бәләбәй һөт комб‑тында эшләй: мастер ярҙамсыһы, 1966 й. алып өлкән мастер,...
КАТЕНИН Александр Андреевич
КАТЕНИН Александр Андреевич (1800, Кострома губ. Кинешма өйәҙе — 24.6.1860, Ырымбур ҡ., Кинешма өйәҙендә ерләнгән), дәүләт эшмәкәре. Ген.‑адъютант (1849), ген.-лейтенант (1853),...
КАТАРИНСКИЙ Василий Владимирович
КАТАРИНСКИЙ Василий Владимирович (1.3.1846, Ҡазан губ. — 20.5.1902, Ырымбур ҡ.), урыҫ тел белгесе. Ҡазан дини акад. тамамлағандан һуң (1872) Чебоксар уч‑щеһында уҡытыусы, күҙәтсе;...
КАТАРАКТА
КАТАРАКТА (гр. katarrhaktēs — шарлауыҡ), ҡараҡылау, күҙ яҫмығының өлөшләп йәки тотош тоноҡланыуына бәйле күҙ ауырыуы. Тыумыштан булған һәм тормошта барлыҡҡа килгән К. айыралар;...
КАТАНСКИЙ Николай Васильевич
КАТАНСКИЙ Николай Васильевич (1870—?), Өфө губернаһынан 4‑се Дәүләт думаһы (1912—17) депутаты. Дворяндарҙан. Александр хәрби уч‑щеһын тамамлаған (Мәскәү, 19 б. 90‑сы йй. башы)....
КАТАНОВ Николай Фёдорович
КАТАНОВ Николай Фёдорович (6.5.1862, Йәнәсәй губернаһы Йөҙөм ҡсб — 10.3.1922, Ҡазан ҡ.), тел белгесе, этнограф, төркиәтсе. Филология фәндәре (1903) һәм сағыштырма тел ғилеме (1907)...
КАТАЛИТИК РЕАКЦИЯЛАР
КАТАЛИТИК РЕАКЦИЯЛАР. Электрон (окисланыу, ҡайтарылыу, гидрирлау, дегидрирлау, кислород ингән тотороҡһоҙ берләшмәләр тарҡалыу — окисланыу‑ҡайтарылыу катализы) йәки...
КАТАЛИТИК КРЕКИНГ
КАТАЛИТИК КРЕКИНГ, нефть сеймалын катализаторҙар ҡулланып деструктив эшкәртеү процесы. К.к. сеймалды 475—540°С т‑рала реактор һәм регенератор араһында әйләнеп йөрөүсе...
КАТАЛИЗАТОРҘАР
КАТАЛИЗАТОРҘАР, химик реакцияның тиҙлеген үҙгәртә алған һәм һуңғы продукттар составына инмәгән матдәләр. Тәьҫир итеү механизмы б‑са — кислота‑нигеҙле һәм окисланыу‑ҡайтарылыу,...
КАТАЛИЗ
КАТАЛИЗ (гр. katalysis — емерелеү), ҡатнашҡан матдәләр м‑н ваҡытлыса химик тәьҫир итешеп, һәр бер тәьҫир итешеү циклынан һуң химик составын ҡайтарырға һәләтле катализаторҙар...
КАТАЕВ Николай Анатольевич
КАТАЕВ Николай Анатольевич (22.11.1939, Сокол ҡ.), хоҡуҡ белгесе. Юридик ф. д‑ры (2004), проф. (1994). РФ‑тың атҡ. юғары мәктәп хеҙм‑ре (2010), БР‑ҙың атҡ. юрисы (1993). Эске хеҙмәт ген.‑майоры...
КАТАЕВ Николай Анатольевич
КАТАЕВ Николай Анатольевич (22.11.1939, Сокол ҡ.), хоҡуҡ белгесе. Юридик ф. д‑ры (2004), проф. (1994). РФ‑тың атҡ. юғары мәктәп хеҙм‑ре (2010), БР‑ҙың атҡ. юрисы (1993). Эске хеҙмәт ген.‑майоры...
