Список материалов
МАРИҘАР
МАРИҘАР (үҙ атамаһы мари, марий), халыҡ, Марий Эл Респ. төп халҡы. М. һаны 1989 й. РСФСР‑ҙа — 643,7 мең, Мари АССР‑ында — 324,4 мең; 2002 й. РФ‑та — 604,3 мең, Марий Эл Респ. — 312,2 мең;...
МАРИ‑МӘНӘҮЕЗ, Илеш р‑нындағы ауыл
МАРИ‑МӘНӘҮЕЗ, Илеш р‑нындағы ауыл, Баҙытамаҡ а/с ҡарай. Район үҙәгенән Т.‑Көнс. 35 км һәм Бүздәк т. юл ст. Т. табан 142 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. – 130 кеше; 1920 –...
МАРИ ФОЛЬКЛОРЫ
МАРИ ФОЛЬКЛОРЫ. Башҡортостан Республикаһы мариҙары фольклорының жанрҙары күп төрлө. Йомаҡтар (тушто), һынамыштар (пале- влак, палымаш), мәҡәл һәм әйтемдәр (тоштыен мут,...
МАРИ ТЕЛЕ
МАРИ ТЕЛЕ, фин-уғыр телдәренең береһе (Волга төркөмө). Марий Эл Респ. дәүләт телдәренең береһе. Шулай уҡ Киров, Түб. Новгород, Свердловск өлк., Пермь крайында, БР‑ҙа, ТР‑ҙа,...
МАРИ БИКШЕГЕ, Ҡалтасы р‑нындағы ауыл
МАРИ БИКШЕГЕ, Ҡалтасы р‑нындағы ауыл, Яңы Килбаҡты а/с ҡарай. Район үҙәгенән Көнс. 37 км һәм Яңауыл т. юл ст. К.‑Көнс. табан 50 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 237 кеше;...
МАРИ ӘҘӘБИӘТЕ
МАРИ ӘҘӘБИӘТЕ. М.ә. башҡорт әҙәбиәте м‑н тығыҙ бәйләнештә үҫешеүе БР һәм Марий Эл терр‑яһының яҡынлығына ғына түгел, ә тарихи шарттарға ла бәйле. Башҡортостанда тыуып...
МАРГИНАЛЛЫҠ
МАРГИНАЛЛЫҠ (лат. мargo — сит, сик), социологияла һәм социол. философияла ҡулланылған төшөнсә, шәхестең ниндәй ҙә булһа соц. берлеккә ҡарата ситләшеүле торошон сағылдыра....
МАРГАРИТА
МАРГАРИТА М е н з е л и н с к а я (донъяуи исеме Гунаронуло Мария Михайловна; 1865, башҡа мәғлүмәттәр б‑са, 1866 — 22.8.1918, Минзәлә ҡ.), игуменья, преподомученица. Монахлыҡ ҡабул...
МАРГАНЕЦ МӘҒДӘНДӘРЕ
МАРГАНЕЦ МӘҒДӘНДӘРЕ, сәнәғәт өсөн металл сығарыуға яраҡлы миҡдарҙа һәм берләшмәләрҙә марганец булған тәбиғи минераль ҡатламдар. Ултырма, вулканоген‑ултырма һәм...
МАРГАНЕЦ
МАРГАНЕЦ (Manganum), Mn, Д.И.Менделеев периодик системаһының VII төркөм химик элементы. Тотороҡло изотобы бар. Ирекле хәлдә осрамай, марганец мәғдәндәре составына инә. М. ер...
МАРАТ Мөслим
МАРАТ Мөслим [ысын исеме Мөслимов Миңлемулла Нәбиулла улы; 10.5.1909, Өфө губ. Бөрө өйәҙе Борай а. (БР‑ҙың Борай р‑ны) – 17.8.1975, Өфө], шағир. Яҙыусылар союзы ағзаһы (1935). 1931 й....
МАРАЛ
МАРАЛ, б о л а н (Cervus elaphus), ҡуш тояҡлылар отрядының боландар ғаиләһенә ҡараған имеҙеүсе. Евразияла, Төньяҡ Америкала, Төнья ҡ - К ө н б а й ы ш Африкала таралған. ...
МАҢЛАЙ БИҘӘҮЕСТӘРЕ
МАҢЛАЙ БИҘӘҮЕСТӘРЕ, ҡатын- ҡыҙҙың байрам, йола ваҡытында һәм көндәлек кейгән кейеменең бер өлөшө (ҡара: Башҡорт кейеме). Уға бәйләмес, тирәс ҡарай. Традицион биҙәүестәргә...
МАҢҠА АУЫРЫУЫ
МАҢҠА АУЫРЫУЫ, кеше һәм хайуандарҙың Burkholderia mallei бактериялары тыуҙырған инфекцион ауырыуы. Хайуандарҙан йомро тояҡлылар (аттар, ишәктәр, ҡасырҙар, ҡасыр‑ишәктәр) нығыраҡ...
МАНЬШИН Василий Петрович
МАНЬШИН Василий Петрович [8.8.1924, БАССР‑ҙың Бәләбәй кантоны Шкапов а. (БР‑ҙың Бишбүләк р‑ны) — 18.4.1945, Терфердорф торама пунктында (Германия) ерләнгән], Дан орд. тулы...
МАНЬКОВ Кирилл Терентьевич
МАНЬКОВ Кирилл Терентьевич (30.3.1893, Һамар губ. — 19.6.1979, Өфө), иҡтисадсы. А.х. ф. д‑ры һәм проф. (1946). БАССР‑ҙың атҡ. фән эшмәкәре (1950), СССР‑ҙың соц. а.х. отличнигы (1970)....
МАНЫШТЫ, Белорет р‑нындағы ауыл
МАНЫШТЫ, Белорет р‑нындағы ауыл, Инйәр а/с ҡарай. Район үҙәгенән Т.‑Көнб. 106 км һәм Инйәр т. юл ст. Т.‑Көнс. табан 3 км алыҫлыҡта Манышты й. (Инйәр й. ҡушылдығы) буйында,...
МАНШЫР НЕФТЬ ЯТҠЫЛЫҒЫ
МАНШЫР НЕФТЬ ЯТҠЫЛЫҒЫ, республиканың төньяҡ‑көнбайышында Дүртөйлө һәм Илеш райондары территорияһында урынлашҡан. Бөрө биләненең Саҡмағош валында контраст антиклиналь...
МАНСЫРЕВ Фәйзулла Сәйет улы
МАНСЫРЕВ (Мансуров) Фәйзулла (Михаил) Сәйет улы (1882—?), дәүләт эшмәкәре. 1903 й. алып РСДРП(б) ағзаһы. Петроград з‑дтарында эшләй. 1920 й. февр. башлап Башҡорт ғәскәрҙәре...
