Список материалов
РИФОРМИНГ
РИФОРМИНГ (ингл. reforming), юғары октанлы автомобиль бензиндары, ароматик углеводородтар (бензол һәм уның гомологтары), водород тотороҡло газ алыр өсөн нефттең бензинлы,...
РИФЕЙ
РИФЕЙ (лат. Riphaé montes — Рифей тауҙары, Уралдың боронғо исеме), Рәсәй кембрий алдының ҙур хроностратиграфик бүлексәһе. Башы — 1650±50 млн йыл, аҙағы — 600±10 млн йыл. Н.С.Шатский...
РИФ МАССИВТАРЫ
РИФ МАССИВТАРЫ, диңгеҙ бассейнында мәрйендәр, ылымыҡтар, строматопорҙар һ.б. организмдарҙың йәшәйеше һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән геол. ҡатламдар. Хәҙерге һәм боронғо...
РИҮӘЙӘТ
РИҮӘЙӘТ, фольклорҙа үткән замандың ысын хәл‑ваҡиғалары т‑да мәғлүмәт биреүгә ҡоролған хикәйә. Йыш ҡына шаһиттарҙың һөйләгәндәренән башланып китеп (ҡара: Хәтирә),...
РИНХОСТЕГИУМ
РИНХОСТЕГИУМ (Rhynchostegium), брахитеций ғаиләһенә ҡараған мүк һымаҡтар заты. Рәсәйҙә 7 төрө билдәле. Башҡортостанда арктик Р. һәм яр Р. үҫә. Оҙонлоғо 4—15 см тиклем булған күп...
РИККЕТСИЯЛАР
РИККЕТСИЯЛАР (Rickettsiaceae), бактериялар ғаиләһе. Быуынтығаяҡлыларҙың һәм йылы ҡанлы хайуандарҙың облигат күҙәнәк эсе паразиттары. Р. оҙонлоғо 0,4—2,0 мкм, диам. 0,2—0,6 мкм,...
РИЗУАНОВ Риф Ғариф улы
РИЗУАНОВ Риф Ғариф улы (22.1.1963, Өфө), инженер‑механик. Техник ф. д‑ры (2002). БР‑ҙың атҡ. фән эшмәкәре (2008). ӨНИ‑не тамамлағандан һуң (1985) шунда уҡ эшләй: 2004 й. алып механика...
РИЗУАНОВ Рәшит Ахмай улы
РИЗУАНОВ Рәшит Ахмай улы (10.5.1932, БАССР‑ҙың Ҡырғыҙ-Миәкә р‑ны Байтимер а., хәҙ. БР‑ҙың Миәкә р‑ны — 3.9.2013, Мәскәү), геофизик. Техник ф. д‑ры (1982), проф. (1984). СССР‑ҙың газ...
РИЗУАНОВ Наил Мәсәлим улы
РИЗУАНОВ Наил Мәсәлим улы [15.9.1929, БАССР‑ҙың Стәрлетамаҡ кантоны Уҫман а. (БР‑ҙың Ауырғазы р‑ны), — 6.4.2012, Өфө], тау инженеры. Техник ф. канд. (1983). РФ‑тың атҡ. нефть һәм...
РИГЕЛЬ, йондоҙ
РИГЕЛЬ, Орион β‑һы, аҡһыл зәңгәр гигант йондоҙ. Визуаль йондоҙ дәүмәле 0m,1. Диам. Ҡояштан 30 тапҡырға ҙурыраҡ. Ерҙән 910 яҡтылыҡ йылы алыҫлығында урынлашҡан. Экваториаль...
РИГА ХӘРБИ ПЕХОТА УЧИЛИЩЕҺЫ
РИГА ХӘРБИ ПЕХОТА УЧИЛИЩЕҺЫ, 1940 й. рус һәм латыш батальондары составында ойошторола; 1941 й. июленән Стәрлетамаҡ ҡ. урынлаша. 1941 й. сент. — 1945 й. ғин. офицерҙарҙың 19 сығарылышы...
РЕШЕТОВ Александр Михайлович
РЕШЕТОВ Александр Михайлович (1.8.1932, Төньяҡ Кавказ крайы Глубокий ҡсб — 29.5.2009, С.‑Петербург), этнограф. Тарих ф. канд. (1967). ЛДУ‑ны тамамлағандан һуң (1956) 1957 й. тиклем һәм...
РЕЧКАЛОВ Александр Васильевич
РЕЧКАЛОВ Александр Васильевич (20.4.1947, Ирбит ҡ.), инженер-электрик. Иҡт. ф. канд. (1987), техник ф. д‑ры (2002), проф. (2004). Төмән индустриаль ин‑тын тамамлаған (1974). 1972 й. алып Төмән...
РЕХМУКОВ Фарид Измайлович
РЕХМУКОВ Фарид Измайлович (17.8.1926, Әстерхан ҡ. — 13.12.2005, Өфө), архитектор. РСФСР‑ҙың атҡ. архитекторы (1974). Архитекторҙар союзы ағзаһы (1954). Мәскәү архитектура ин‑тын тамамлағандан...
РЕФОРМАЛАР (19 б. 80—90‑сы йй.)
РЕФОРМАЛАР (19 б. 80—90‑сы йй.), реформаларҙың (19 б. 60—80‑се йй.) төп положениеларын ҡайтанан ҡарауға ҡоролған сәйәси курс һәм закон сығарыу акттары. Император Александр...
РЕФОРМАЛАР (19 б. 60—80‑се йй.)
РЕФОРМАЛАР (19 б. 60—80‑се йй.), дәүләттең соц.‑иҡт. һәм сәйәси үҫешен тиҙләтер өсөн император Александр II инициативаһы м‑н Рәсәйҙә үткәрелгән буржуаз реформалар. Улар...
РЕФЕРЕНДУМ
РЕФЕРЕНДУМ (лат. referendum — иғлан ителергә тейешле хәбәр), туранан‑тура эш итеүсе демократия ин‑ттарының береһе, дәүләт йәки йәмғиәт әһәмиәтендәге мәсьәлә б‑са граждандарҙың...
РЕТЦ ФОРМИДИУМЫ
РЕТЦ ФОРМИДИУМЫ (Phormidium retzii), зәңгәрһыу йәшел ылымыҡтар төрө. Күҙәнәктәре призма формаһында, оҙонлоғо 4—9 мкм. Кәҫлектәре сағыу йәшкелт зәңгәрҙән ҡорос төҫмөрлө ҡара...
РЕТРАНСЛЯТОР
РЕТРАНСЛЯТОР (лат. re — яңынан, ҡаршы, кире һәм translator — күсереүсе), радиоэлемтә (радиорелелы элемтә, йыһан элемтәһе һ.б.) линияһының элемтә алыҫлығын арттырыр өсөн линия...
РЕСУРСТАРҘЫ ҺАҠЛАУСЫ ТЕХНОЛОГИЯ
РЕСУРСТАРҘЫ ҺАҠЛАУСЫ ТЕХНОЛОГИЯ, энергия сарыф итеүҙе, тәбиғәт ресурстарын тотоноуҙы (эйәрсен продукттарҙы тотоу һәм утилләштереү, ағынты һыуҙарҙы таҙартыу, таҙартылған...
