Список материалов
СЕЛЛАИТ, минерал
СЕЛЛАИТ (итал. минералогы К. Селла исеменән), фторидтар класы минералы, MgF2. Кристалдары бағана, оҙон призма формаһынан алып энәлегә тиклем. Агрегаттары ваҡ бөртөклө,...
СЕЛИТРИНА Тамара Львовна
СЕЛИТРИНА Тамара Львовна (25.2. 1942, Минеральные Воды ҡ.), әҙәбиәт белгесе. Филол. ф. д‑ры (1990), проф. (1991). БДУ‑ны тамамлағандан һуң (1964) шунда уҡ эшләй. 1995 й. алып БДПУ‑ла уҡыта...
СЕЛИВЁРСТОВ Алексей Николаевич
СЕЛИВЁРСТОВ Алексей Николаевич (24.7.1976, Өфө ҡ.), спортсы. Бобслей буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (2001), Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2003). БР‑ҙың...
СЕЛИВЁРСТОВ Алексей Николаевич
СЕЛИВЁРСТОВ Алексей Николаевич (24.7.1976, Өфө ҡ.), спортсы. Бобслей буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (2001), Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2003). БР‑ҙың...
СЕЛИВАНОВКА, Әбйәлил р‑нындағы ауыл
СЕЛИВАНОВКА, Әбйәлил р‑нындағы ауыл, Дәүләт а/с ҡарай. Район үҙәгенән Т.‑Көнс. 16 км һәм Магнитогорск т. юл ст. (Силәбе өлк.) Көнб. табан 38 км алыҫлыҡта Сыбаркүл буйында...
СЕЛИВАНОВ Александр Иванович
СЕЛИВАНОВ Александр Иванович (13.5.1961, Күмертау ҡ. — 7.12.2020, Мәскәү ҡ.), философ, социолог. Философия фәндәре докторы (1999), профессор (2001). БДУ‑ны тамамлаған (1984), 1986 й. алып...
СЕЛИВАНОВ Александр Иванович
СЕЛИВАНОВ Александр Иванович (13.5.1961, Күмертау ҡ.), философ, социолог. Филос. ф. д‑ры (1999), проф. (2001). БДУ‑ны тамамлаған (1984), 1986 й. алып шунда уҡ эшләй. 1991 й. башлап “Полином”...
СЕЛЕНТАШ, археологик ҡомартҡыһы
СЕЛЕНТАШ, б.э. 9—11 бб. археологик ҡомартҡыһы. Силәбе өлк. Александровка ҡасабаһынан көнбайышҡа табан 3,5 км алыҫлыҡта Һынташты й. (Тубыл й. ҡушылдығы) һул ярында урынлашҡан....
СЕЛЕКЦИЯ
СЕЛЕКЦИЯ (лат. selectio — һайлап алыу), үҫемлек сорттарын һәм гибридтарын, хайуан тоҡомдарын, микроорганизмдарҙың таҙа культураларын (штамдарын) сығарыу; агрономия һәм...
СЕЛЕК
СЕЛЕК (Caragana), ҡуҙаҡлылар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 70‑тән ашыу төрө билдәле, Көнсығыш Европала һәм Азияла таралған. Башҡортостанда ҡыуаҡ С., йәки селек һәм ағас...
СЕЛЕЗНЁВ Юрий Акимович
СЕЛЕЗНЁВ Юрий Акимович (20.6. 1946, Брянск ҡ.), баянсы, дирижёр, педагог. Профессор (2009). БР‑ҙың атҡ. сәнғәт эшмәкәре (2006). Гнесиндар ис. Муз.‑пед. ин‑тын тамамлағандан һуң (Мәскәү,...
СЕЛВИН ПИЛЕЗИЕЛЛАҺЫ
СЕЛВИН ПИЛЕЗИЕЛЛАҺЫ (Pylaisiella selwynii), мүк һымаҡтар төрө. Йәшел йәки һарғылт йәшел төҫтәге киң йәйелгән ҡуйы кәҫлектәр барлыҡҡа килтереүсе бер өйлө, күп йыллыҡ, ян‑яҡ емешле...
СЕЛӘҮСЕНДӘР
СЕЛӘҮСЕНДӘР, е р с е л ә ү с е н д ә р е (Lumbricidae), аҙ төклө селәүсендәр ғаиләһе. 1500 төрө билдәле, БР‑ҙа 8 затҡа ҡараған 14 төрө (һоро аллолобофора; ҙур С.; ваҡ ҡыҙыл С., һигеҙ...
СЕКУЛЯРЛАШТЫРЫУ
СЕКУЛЯРЛАШТЫРЫУ (лат. saecularis — донъяуи), йәмғиәттең төрлө тармаҡтарының, кеше эшмәкәрлегенең, соц. мөнәсәбәттәрҙең һәм институттарҙың дин йоғонтоһонан ҡотолоу процесы....
СЕКТАНТЛЫҠ
СЕКТАНТЛЫҠ, боронғо урыҫ сектантлығы, рух христианлығы, 17— 18 бб. Урыҫ православие сиркәүенән тайпылған бер нисә төрлө конфессия. С. тиклем 14—16 бб. еретик хәрәкәттәр...
СЕКИН Владимир Алексеевич
СЕКИН Владимир Алексеевич (15.5. 1924, Пенза губ. Поим а. — 19.12. 2005, Стәрлетамаҡ ҡ.), лётчик, полк. (2000). Советтар Союзы Геройы (1945). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы. Энгельс хәрби авиация...
СЕКЕРИН Алексей Борисович
СЕКЕРИН Алексей Борисович (5.10. 1955, БАССР-ҙың Дыуан р-ны Дыуан а. — 1.5.2008, Орёл ҡ.), математик. Физика-матем. ф. д-ры (1994), проф. (1999). БДУ-ны тамамлағандан һуң (1978) Математика...
СЕКЕРИН Александр Иванович
СЕКЕРИН Александр Иванович [7.11. 1925, БАССР‑ҙың Мәсәғүт кантоны Дыуан а. (БР‑ҙың Дыуан р‑ны) — 25.1.1999, Силәбе ҡ.], тарихсы. Тарих ф. д‑ры (1970), проф. (1971). Б.В. һуғышында ҡатнашыусы....
СЕЙСМОРАЗВЕДКА
СЕЙСМОРАЗВЕДКА, с е й с м и к р а з в е д к а, разведка геофизикаһы ысулы, Ер ҡабығында яһалма шартлатыу йәки тауыш ярҙамында барлыҡҡа килгән һығылмалы тулҡындарҙың таралыу...
СЕЙМАЛДЫ КОМПЛЕКСЛЫ ФАЙҘАЛАНЫУ
СЕЙМАЛДЫ КОМПЛЕКСЛЫ ФАЙҘАЛАНЫУ, продукцияның төрлө төрөн алыу өсөн беренсел ҡушма сеймалды тәрән эшкәртеү, сеймалдың, сәнәғәт ҡалдыҡтарының һәм өҫтәмә продукттарҙың...
